Khổ mẫu XML

Lên một mức

Các khổ mẫu thư mục sử dụng XML làm khuôn dạng để mã hóa các trường thông tin siêu dữ liệu (metadata) của tư liệu được biên mục. Ví dụ: Dublin Core, MODS, MADS, ONIX, ...

ONIX

ONIX là viết tắt của cụm từ ONline Information eXchange (Trao đổi thông tin trực tuyến). Đây là một thuật ngữ vừa dùng để chỉ từ điển các yếu tố dữ liệu sẽ tạo nên một bản ghi lưu thông tin về ấn phẩm (hoặc sản phẩm) và cũng dùng để chỉ chuẩn truyền thông mà qua đó dữ liệu ở dạng điện tử sẽ được truyền từ nhà xuất bản tới các nhà tích hợp dữ liệu, những nhà phát hành, bán buôn hoặc bán lẻ và bất cứ ai có thể liên quan đến việc bán các ấn phẩm của họ. Ban đầu, ONIX do Hiệp hội các Nhà xuất bản Hoa kỳ và EDItEUR, tổ chức quốc tế về các tiêu chuẩn công nghiệp cho sách và ấn phẩm định kỳ đồng phát triển. Còn hiện thời, chuẩn ONIX được EDItEUR duy trì.

Dublin Core Metadata Initiatives

Dublin Core là chuẩn siêu dữ liệu (metadata) dùng để mô tả các đối tượng nội dung số hóa (kể cả các trang web)nhằm nâng cao khả năng tương tác, truy cập và khai thác chùng. Các yếu tố siêu dữ liệu này thường được mã hóa bằng định dạng XML.

EAD

EAD là thuật ngữ viết tắt của Encoded Archival Description (Mô tả ưu trữ được mã hóa). Đây là một định nghĩa kiểu văn bản (DTD) theo khuôn dạng XML nhằm trợ giúp việc tìm kiếm tư liệu lưu trữ. EAD quy chuẩn các trường mã hóa những thông tin vốn tư liệu mà cộng đồng lưu trữ, thư viện, viện bảo tàng, trung tâm ký thác tài liệu có thể sử dụng như một chuẩn mã hóa chung để cung cấp cho các hệ thống khai thác thông tin hoặc người dùng. Văn phòng Tiêu chuẩn MARC và Phát triển Mạng của Thư viện Quốc hội Mỹ phối hợp với Hội các Nhà lưu trữ Mỹ (Society of American Archivists) phát triển và duy trì chuẩn EAD.

TEI

Là viết tắt của thuật ngữ Text Encoding Initiative (Sáng kiến mã hóa văn bản). TEI là một consortium gồm các tổ chức và dự án nghiên cứu với mục tiêu chung là phát triển và duy trì một tiêu chuẩn để thể hiện văn bản số hóa. Sản phẩm công bố chính của TEI là một tập hợp các Tài liệu hướng dẫn đưa ra các đặc tả của những phương thức mã hóa máy đọc được cho văn bản, chủ yếu trong các lĩnh vực khoa học xã hội nhân vân và ngôn ngữ học. Kể từ năm 1994, những tài liệu hướng dẫn này đã trở thành một tiêu chuẩn áp dụng rộng rãi cho những tư liệu văn bản phục vụ cho hoạt động nghiên cứu và giảng dạy trực tuyến.

Presentations

Các bài trình bày về chủ đề này (khuôn dạng Microsoft PowerPoint). Người dùng có thể tải về trực tiếp từ thuvien.net

MODS: Metadata Object Description Schema

Văn phòng tiêu chuẩn MARC và phát triển mạng lưới của Thư viện Quốc hội Mỹ (The Library of Congress' Network Development and MARC Standards Office) và một nhóm chuyên gia đã phát triển một giản đồ mô tả tập hợp các thuộc tính thư mục có thể dược sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, đặc biệt là cho các ứng dụng thư viện. Là một giản đồ XML, MODS có được xây dựng để có thể chuyển tải một phần dữ liệu có lựa chọn từ các bản ghi có sẵn ở khuôn dạng MARC 21 hoặc cũng có thể là những biểu ghi tạo mới từ đầu. Nó bao gồm một số trường của chuẩn MARC nhưng sử dụng từ khóa để đặt tên cho các thẻ (tags) chứ không sử dụng các con số như trong chuẩn MARC. Trong một số trường hợp các trường trong khung MARC 21 được nhóm lại theo cách khác. MODS được thể hiện bằng ngôn ngữ XML của tổ chức World Wide Web Consortium. Phiên bản mới nhất của giản đồ MODS là 3.1.

MARCXML

Văn phòng Tiêu chuẩn MARC và Phát triển Mạng lưới của Thư viện Quốc hội Mỹ xây dựng khuôn mẫu MARCXML để cho phép người dùng hoặc các phần mềm máy tính có thể làm việc với dữ liệu MARC trong môi trường XML. Khuôn mẫu này có tính mềm dẻo và mở rộng cao để người dùng có thể làm cho nó thích ứng với những nhu cầu cụ thể của họ. Không chỉ đưa ra giản đồ dữ liệu, Thư viện Quốc hội Mỹ còn cung cấp cả một số phần mềm công cụ và các stylesheet có liên quan đến khuôn mẫu này.

MADS

MADS là thuật ngữ viết tắt của Metadata Authority Description Schema do Văn phòng Tiêu chuẩn MARC và Phát triển Mạng trực thuộc Thư viện Quốc hội Mỹ phát triển. Đây một giản đồ XML gồm tập hợp các thuộc tính siêu dữ liệu dùng để mô tả thông tin về những đối tượng như cá nhân, tổ chức, sự kiện và thuật ngữ (chủ đề, địa danh, thể loại). Liên hệ giữa MADS và chuẩn MARC 21 cho dữ liệu từ chuẩn (Authority Data) tương tự như liên hệ giữa MODS với chuẩn MARC 21 cho dữ liệu thư mục (Bibliographic Data). MADS có được xây dựng để có thể chuyển tải một phần dữ liệu có lựa chọn từ các bản ghi có sẵn ở khuôn dạng MARC 21 hoặc cũng có thể là những biểu ghi tạo mới từ đầu. Nó bao gồm một số trường của chuẩn MARC nhưng sử dụng từ khóa để đặt tên cho các thẻ (tags) chứ không sử dụng các con số như trong chuẩn MARC. Trong một số trường hợp các trường trong khung MARC 21 được nhóm lại theo cách khác. MADS được thể hiện bằng ngôn ngữ XML của tổ chức World Wide Web Consortium.

MIX (NISO Metadata for Images in XML)

Giản đồ XML quy định các yếu tố siêu dữ liệu kỹ thuật cần thiết cho việc quản lý các bộ sưu tập ảnh số. Chuẩn này do Văn phòng Tiêu chuẩn MARC và Phát triển Mạng trực thuộc Thư viện Quốc hội Mỹ và NISO phối hợp phát triển.